Elkarrizketak

All Stories

Eneko Sagardoy: "Atzera begiratzen dudanean, zortedun sentitzen naiz"

Eneko Sagardoy aktorea elkarrizketatu dugu Hamaika Telebistan. Mahai gainean dituen proiektuez hitz egin dugu berarekin, eta nahiz eta oso gaztea izan, egin duen lan guztiarekin "oso pozik" dagoela adierazi du: "Batzuetan pentsatzen dut: astia eman dit hau guztia egiteko?", dio. Era berean, zuzendari oso desberdinekin lan egiteko aukera izan duela dio, eta "oso zorteduna" sentitzen dela azpimarratu du.

'Hondar ahoak' telesaila, eta izan duen erantzuna izan du hizpide, eta adierazi du "sekulako poza" izan dela telesailak ARGIA saria lortu izana. Proiektua oso berezia izan dela nabarmendu du, eta oso jende onarekin lan egiteko aukera izan duela azpimarratu du: "Oso berezia izan da". Telesailaren arrakastaren arriskua gidoia bera izan dela dio, eta historia kontatzeko modua: "Uste dut ikus-entzuleek asko eskertu zutela proposamen arriskutsuagoa ikustea behingoz telebista publikoan". Izan ere, azpimarratu du ikus-entzuleek gero eta "exijentegoak" direla.

'Patria' telesaila ere izan du hizpide, eta sortu duen polemikaz hitz egin dugu berarekin. Nabarmendu du telesailak ez direla historia liburuak, eta beraz, ez direla "errelato osoak": "Patria horren guztiaren zatitxo bat izan da", dio. Pertsonaiez galdetuta, adierazi du nahiko erraza izan dela bere pertsonaia antzeztea, berarengandik nahiko hurbil sentitu duelako.

Zinemagintzaren eta antzerkigintzaren egoeraz hitz egin dugu, eta covid19ak eragindako pandemiak zein eragin izan duen sektore horietan. Sagardoyk dio sekulako kolpea hartu dutela zinema aretoek, eta %80 jaitsi dela bertaratzen den jende kopurua: "Oso egoera eskasa da". Etorkizunean online plataformek eta zinema aretoek elkarbizitzen jarraituko dutela nabarmendu du.

Goya sarietan euskarazko filmetan lan egindako hiru sektore egongo dira, eta horrek sekulako "poza" ematen diola adierazi du: "Egiten den lana erakusten du". Arteak eta zinemagintzan pertsonengan, mundua ikusteko moduan, zein beren hausnarketetan zein eragin duen galdetuta, adierazi du gehiago pentsatzen duela "komunitate txikian", zer eragiten duen bere inguruan. "Umiltasun horretatik egiten dut lan", dio.

Gasteizko Principal antzokian, emanaldi baten amaieran jasan zuen erasoaz hitz egin dugu, eta nabarmendu du hizkuntzaren inguruko erasoak salatzen jarraitu behar dela "arriskutsuak" direlako eta "gorrotoa" darielako. Hala ere, azpimarratu du horrelao jarrerak dituzten ikusleak "gutxiengoa" direla.

Etorkizuneko ametsez galdetuta, ikasteko tartea hartu nahi duela esan digu: "Apirilean Parisera joateko asmoa nuen, baina konfinamenduaren ondorioz ezin izan nuen joan. Hori egitea gustatuko litzaidake". Profesional arloari dagokionez, "ilusioa" pizten dioten proiektuetan parte hartzen jarraitzea, eta antzerkigintzatik eta zinemagintzatik bizitzen jarraitzea dela dio.

Eneritz Garro: "Osasun mentala oinarrizkoa da ikaskuntza prozesuan"

Eneritz Garro Mondragon Unibertsitateko irakaslea elkarrizketatu dugu Hamaika Telebistan. Ikaskuntza prozesuaz hitz egin dugu berarekin, eta “bizialdi osora” hedatu dela nabarmendu du. Covid19ak eragindako izurriak hezkuntzan izan duen ere izan du hizpide, eta azpimaratu du egoera honen ondorioei “herri gisa” erantzutea dela erronka.

Ikasketa prozesuan eragin dituen aldaketak izan du hizpide, eta nabarmendu du egoera honek aukera ematen duela curriculum-aren gainean eztabaidatzeko: “Zer da benetan funtsezkoa? Zertan sakondu nahi dugu? Zein dira gure ikasleen beharrak? Horretan jarri behar dugu arreta", dio.Era berean, irakasleek beren lanaz hitz egiteko espazioak behar dituztela dio, beren egiteko moduez, pedagogiaz, ikasleez, etab eztabaidatzeko.

Ikaskuntza prozesuan, osasun mentala “oinarrizkoa” dela nabarmendu du Mondragon Unibertsitateko irakasleak, eta alde horri erreperatu behar zaiola. Zentzu horretan, ikastetxeetan irakasleek egiten duten zaintza lana gehiago baloratu behar dela azpimarratu duzu. Izan ere azpimarratu du zaintza lehen mailako alderdia dela, eta familiatik familiara "izugarrizko" aldea egon zela itxialdian. “Arrakala izugarria izan zen”.

Ikaskuntza presentzial eta online-ari dagokionez, nabarmendu du ez dela berdina ikaskuntza presentziala online-ra ekartzea edo online-ean pentastutako ikasketa prozesua: “Online irakaskuntza izan daiteke kolektiboa”. Zentzu horretan, nabarmendu du kontua ez dela online edo presentziala, baizik eta kontutan hartzea online erakaskuntza zertarako erabiltzen den, eta kontuan hartzea “nola” egiten den.

Era berean, ikerkuntzaren garrantzia izan du hizpide, eta nabarmendu du ikerketarik gabe zaila dela aurrerantz egiteko pausoak zein diren intuitzea.

Ainara Ortega: “Heriotzari, bizitzari eta erokeriari oda bat da 'Odin', nire hurrengo diska”

Ainara Ortega musikari eta aktorea elkarrizketatu dugu Hamaika Telebistan.

'Onin' da bere azken diska, oraindik kaleratu ez dena. Ez daki noiz izango den argitara emateko momentua, pandemiaz gain, “barrutik atera” behar den gauza dela aldarrikatu du Ortegak.
Barrutik, sentimendutik, bere diska guztia bezalaxe. 'Onin' izenak berak gordetzen du esanahia; Lesakako ibaia da, bere mutil lagunaren herria; 2017an hil zena, ezbeharrez. Errekak aurrera eramaten duen ur horren islada da Onin, aurrera jarraitzeko eta dolua egiteko indarra ematen duena.

Doluaz, heriotzaz eta gaiaren inguruan gizarteak ditugun tabuak azaleratu ditu Ortegak. Berak, doluan umorea baliatzera ikasi zuen. Umorea da bere bizitza zeharkatzen duena, eta, noski, hori bera ere bere abestietan islatzen da; 'euskera marabillosua' da horren adierazle; umore klabean euskararen erabileraren argazkia da kanta.

Incansables Hernaniko txarangako kidea da bere aita, baita Lander, bere bikotea izandakoa ere. 50Urteko ibilbidea egin dute aurten eta hori laburbiltzeko diska-liburu bat ekoitzi dute; Ortega eta aitaren arteko elkarlanean. Prozesua erraza eta polita izan zela adierazi du.

Musikaz gain, arteak biltzen dituen beste arlotan ere badu esperientzia Ortegak: antzerkigintzan, esaterako, nahiz eta momentuz izurriaren ondorioz antzezlanak bertan behera utzi diren. Baita dantza ere, charleston edo swing-a gustoko ditu, esaterako.

Reggaetoia, trap-a eta musika estilo berrien gainean ere hitz egin du musikariak. Musikak hezkuntzan duen paperaz ere aritu da, “teoria gehiegi dago musika irakasteko orduan”, dio, eta hori izan daitekeela umetan musika kasteko motibazio falta.

Garbiñe Aranburu (LAB): "Enplegu suntsiketari aurre egiteko ezinbestekoak dira mobilizazio sozial orokorragoak"

Garbiñe Aranburu LAB sindikatuko idazkari nagusia elkarrizketatu dugu Hamaika Telebistan.

Aktualitateko hainbat gai izan ditu izpide Aranburuk. Langabezia datuak erreparatuz hasi da elkarrizketa, hainbat enpresek aurrera eramandako edo iragarritako langile kaleratzeen atzean egungo lan harreman eredua dagoela salatu du “kaleratzeak libreak bilakatu dira”, eta behin-behinekotasun tasa handiekin, “erabi eta bota daitezkeen langileak” daudela salatu du, enplegu suntsiketa handiarekin. Politika publikoak ere mahai gainean jarri ditu idazkari nagusiak. “Langileak kaleratzea oso erraza da”, eta Jaurlaritzarik ez dagoela “inolako” planik salatu du, ertzaintzaren jarrera “oldarkorra” ere salatu du, mobilizazioetan zehar “behin baino gehiagotan” jarrera horiek ikusi direla kritikatu du.

Langabeziari aurre egiteko formula argi du Aranburuk, “mobilizazio sozial orokorragoak behar dira”, enpleguari eusteko “harresi sindikal eta soziala” sortzea beharrezko ikusten du; asteburuan Gasteizen izandako mobilizazioak jarri ditu adibide gisa, eragile desberdinek bat egindakoa.
Emakumeen artean “prekarietate tasa altuagoa” dela azaldu du, eta azkar suntsitzen den enpleguak “emakume eta gazte aurpegia” duela esan du.

Bien bitartean, ERTEak luzatu dira maiatzaren 31ra arte, Aranbururen ustez, enplegu suntsiketa horretan koltxoi minimo bat izaten ari dira baina “inolaz ere” ez dutela enplegua bermatzen adierazi du.

Bi lehe berri egiteko proposamenak aurkeztuko dituzte; Euskal Herrirako lan-kode bat eta gizarte segurantzako sistema propio baten aldeko aldarrikapena. Horrekin “Madrilen egon daitezkeen erreformei egon gabe ardatza Euskal Herrian jartzea eta marko propioa sortzea” dute helburu.

Lan istripuen kausa bezala prekarietatea eta prebentzio neurriak ez betetzea aipatu ditu, eta Administraziotik lan heriotzak ekiditeko ez dagoela “inolako urratsik” kritikatu du Aranburuk; “indarkeria patronala da, eta heriotza horiek ekidin zitezkeen”. Hildo berdinean lan gaixotasunak azpimarratu ditu, “lan istripuek baino hildako gehiago sortzen dituzte”.

Prebentzio neurriei dagokionez, enpresetan ordezkaritza sindikala dagoen lekuetan “hobekuntza” egon dela azaldu du, baina lan-eremuan kutsatzeak daudela nabarmendu du, nahiz eta “ikerketarik ez diren egiten”.

Zaintzaren gaineko gogoeta sakona egiteko ordua dela adierazi du Aranburuk; “zaintza zaindu” leloa nabarmendu du; “behar duten aitortza ez zaio ematen emakumeek betetzen dutelako”. Zaintzan dauden langileak zaindu, lan baldintzak hobetu eta publifikazioa aldarrikatzen ditu, hala nola eredu derberdina erabakitzeko beharra, sindikatu, langile eta egoiliarrekin era bateratuan hartu beharreko erabakia, dio.

Osasungintza publikoak azken urteetan “murrizketak izan ditu”, langileen lan karga eta ezegonkortasuna iraultzeaz gain, aurrekontuetan osasungintza publikora bideratutako inbertsio publikoa handitzea eskatu du Aranburuk. Hala ere, pozik agertu da “herriaren aldetik erantzun soziala agerikoa delako”.

Aranbururen ustez, aurtengo aurrekontuek “orain arteko politika neoliberal berdinetan sakontzeko erabakia dago”, Patronalaren aginduak “hitzez hitz” betetzen dituela, zorpetzea handiagoa dela eta etorkizuneko murrizken arriskua dagoela, diru publiko gehiago enpresa pribatuen eskutan jartzen dela “inolako kontrolik gabe”, eta enpleguaren defentsako aldarrikapenentzat lekurik ez dagoela, babes sozialera bideratutako diru-partida aurreko urtekoaren “ia berdina” dela seinalatu du.

Europako Funtsen inguruan, “ez daude pentsatuak zerbitzu publikoak indartzeko, enplegu prekarietatearekin amaitzeko....baizik eta multinazionalen eskutan dirua jartzeko eta trantsizio ekologikoaren kontzeptua manipulatuz Iberdrola edo Petronor bezalako enpresetara dirua bideratzeko”.

Funts horien erabilpena “datozen urteetako politika publikoak eta herritarern bizitzak baldintzatuko ditu” eta kudeaketa horren aurrean parte hartze soziala eskatzen du: “datozen urteetako herritarron bizitza baldintzatuko dute eta erabakiak ezin dira hartu herritarron bizkarrean”.

Rebeka Ubera (EH Bildu): "Kataluniako presoak, gainerako preso politikoak bezala, kalean egon beharko lirateke"

Rebeka Ubera EH Bilduko legebiltzarkidea elkarrizketatu dugu Hamaika Telebistan. Hainbat gai jorratu ditugi: osasun eta ekonomia krisia, Europako Funtsak, langabezia, Katalunia... Txertoen irregulartasunei galdetuta, Jaurlaritzatik ardurak hartu beharko dituztela adierazi du, nahiz eta Gotzone Sagardui osasun sailburuaren azalpenak tarteko, EAJk amaitutzat eman gaia. Gertatutakoa “oso larria” dela adierazi du, eta Sagarduik “gezurra” esan zuela gaineratu. “Zer-nolako sinesgarritasuna ematen die horrek herritarrei?” galdetzen du. Sagarduiren dimisioa eskatzen dutela berretsi du; Osakidetza izena “zikindu”, herritarren konfiantza “galdu” eta ez direla “eredu” izan azpimarratu du Uberak. Europako Batzordeak ez ditu AstraZeneca farmazeutikak adostutako dosiak jasoko, horien erdia soilik. Egoera “kezkagarria” dela iritzi du Uberak: “sistema aldatu” behar dela adierazi du, txertaketa mundu globalean bermatu ahal izateko. “Farmazeutikekin bukatu behar da”, ordez, “elkartasunez” jokatzeko ordua dela dio. Izurriari aurre egiteko neurriak birplanteatzeko deia ere egin du Uberak; “frogatu beharko genuke covid0 estrategia”. Pandemiak zaintza eta osasun arloko gabeziak “azaleratu” egin dituenez, “beharrezkoa da erregularizatzea, duintzea, eta sistema publikoak izan behar duen pisua izatea”. Aurrekontuei begira, EAJ-PSEE gehiengoarekin aterako dira aurrera, EH Bilduren osoko zuzenketa atzera botata, besteak beste. Rebeka Uberak adierazi du “ez dago Osakidetzarako ez gizarte zerbitzurako apusturik aurrekontu hauetan”. Lan arloan izaten ari diren kaleratzeei buruz, hainbat sektore “ikututa” daudela eta “laguntzak behar” dituztela dio. Luzera, “aldaketa behar” dela adierazi du. Gobernuak luzera begiratzeko “zailtasunak” dituela iritzi du Uberak, eta “enplegua defendatzen ari direnak egurtu egiten ditu gobernuak”. “Prekarietateak eta arrazoi desberdinen pilaketek herritar eta langileen bizitzak arriskuan jartzen dituzte”, dio lan istripuen harira. Zaldibarko ezbeharra ere izan du gogoan. Osasun eta ekonomia krisiari aurre egiteko Europako Funtsak giltzarri izan daitezkeela dio. “Eskubide sozial eta laboralen defentsan gaude” erantzun du Funtsak Madrilen babesteagatik ELAk egindako kritikaren aurrean, eta gaineratu du: “Funtsak oso garrantzitsuak dira etorkizuneko proiektu horiei heltzeko, ezin diogu ezezkorik esan”. Kataluniari begira, “Kataluniako presoak, gainerako preso politikoak bezala, kalean egon beharko lirateke”. Kanpaina oso “gogorra” izango dela eta ondorengo eszenatokia “konplexua” izango dela adierazi du. “Espero dugu independentismoa gailentzea eta guri heldu-leku bat ematea gure etorkizuna erabakitze aldera”.

Joseba Agirretxea: "Behar litzatekena baino motelagoa eta gatazkatsuagoa da Jaurlaritzaren eta Madrilgo Gobernuaren arteko harremana"

Joseba Agirretxea EAJko diputatua Kongresuan elkarrizketatu dugu Hamaika Telebistan. Madrilgo Kongresuan EAJk dituen lan-lerroez hitz egiten hasi dugu elkarrizketa. Agirretxeak adierazi duenez, nahiz eta covid19ak politika guztiei eragin era batera edo bestera, alderdiaren lehentasuna da euskal gaiak mahai gainean jartzea, eskumenen transferentziak, kasu. Diputatuak dioenez, “konstante bat egon da beti: euskal erakundeen eta Madrilgo Gobernuaren arteko harremana biguntzen da Madrilgo Gobernuaren beharren arabera”. Borondatez, “oso gutxi” egiten du Madrileko Gobernuak, Agirretxearen arabera. “Beharrean sentitzen denean, babesak behar dituenean biguntzen dira bere jarrerak”, gaineratu du eta politika momentu horiek “aprobetxatzea” ere badela gaineratu du. Orokorrean, behar litzatekena baino “motelagoa” eta “gatazkatsuagoa” da Jaurlaritzako eta Espainiako Gobernuaren arteko harremana, diputatuaren esanetan. Euskadiko agenda politikoa Madrilera eramateaz gain, militarren jarrera faxistak salatu ditu alderdiak “eskatzen duguna da ikertu dadila; noizbehinka sortzen diren elementuak diren edo Espainiako ejertzitoan errotuta dagoen ideologia den”. Horren harira, ez ikertzea “adierazgarria” eta “arriskutsua” dela iritzi du, eta Gobernuaren jarrera pasiboa kritikatu du. Villarejo komisario ohiak Kitchen auzian agerraldia egiteko eskaria EAJk bultzatu zuela azpimarratu du. Ekonomia krisiari dagokionean, Hego Euskal Herriko langabezia datuei erreparatuz, 22.500 enplegu galdu dira azken urtean. “Ziur asko ekonomia jaitsiko da berriro ere, baina ez espero zena bezain beste” uste du. Mundu mailako atzerakada izango dela, “euskal industriak salbatuko gaitu” adierazi du. Kolpe “handia jaso eta jasoko dute”, hala ere, bestelako sektoreek, Ekonomia suspertzeko sektore kaltetuenentzat diru-laguntzak eskaintzeaz gain, Europako Funtsek izango duten protagonismoa nabarmendu du diputatuak: “beharrezkoa izango da datozen urteetan Funtsetara aurkeztutako proiektu hauek gauzatzea”, pandemiak utzitako “zulo ikaragarriari” aurre egiteko. Kataluniako hauteskundeez, “egoera konplikatua” dela iritzi du. Arazo politiko “handi bat” konpondu gabe dagoela azpimarratu du. “Illa hautagai bezala aurkeztuz PSCk bere mezua bigundu nahi izan du”, uste du Agirretxeak. “Denborak beraiek maneiatzen” duten arren, data azkenean otsailaren 14an ebatzi delako, dio, “kataluniarrek nahi duten gehiengo hori garaile izatea” espero duela. “Katalunia herri plural bat da eta herri horrek bere etorkizuna libre eta demokratikoki erabakitzeko eskubidea du”, gaineratu du. Preso politikoen egoera azaleratuz, Kataluniako argazkia osatu du. Izurriaren kudeaketaz, “politikari askok bere burua aditutzat ematen dute bere burua, osasunez dakitenei jaramon egin behar diegu”, adierazi du Agirretxeak, eta osasun erakundeek ematen dituzten aginduak gizarte bezela bete behar direla berretsi du, “salbuespenik gabe”. Txertaketa irregularrei buruz ere aritu da Agirretxea: “Jaurlaritzak du eskumena Osakidetzaren kudeaketan, eta Gotzone Sagardui sailburuak onena ematen duenaren zalantzarik ez daukat”. Baita, Santa Marina eta Basurtuko ospitaleko buruek, “nahiz eta alderdi berekoak izanda, bere ordaina ordaindu dute, ez zutelako protokoloa bete”. Oposizioaren salaketen aurrean, beraien helburua ezbaian jarri du: “bakunazioa ondo egotea, Osakidetza ondo kudeatzea edo agintean dagoen alderdi politikoa hondoratzea edozer aurretik aurrera eramanda bada ere?”. Politikagintza espainiarraren kopia ustela dela deritzo, “helburu bakarra izan da EAJ desgastatzea”, pandemia aitzaki bezala hartuz.
hamaika telebista

Image